Ο Δήμος Παρανεστίου είναι δήμος της περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης που συστάθηκε το 2011 με το Πρόγραμμα Καλλικράτης. Προέκυψε από τη συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Νικηφόρου και Παρανεστίου. Η έκταση του Δήμου είναι 1037.82 τ.χλμ και ο μόνιμος πληθυσμός του είναι 2.843 κάτοικοι σύμφωνα με την απογραφή του 2021. Η έδρα του δήμου είναι το Παρανέστι.
Τοπογραφία
Ο δήμος Παρανεστίου είναι ένας ορεινός δήμος που διασχίζεται από το Νέστο, έως το φαράγγι των Θρακικών Τεμπών. Νότια ορθώνονται τα Όρη Λεκάνης ενώ βορειοανατολικά η οροσειρά της Κούλας με τα βουνά Χαϊντού (Ερύμανθο) και Στάμνα και την ορεινή περιοχή του Λεπίδα. Στα βόρεια ορθώνεται το Φρακτό και βορειοδυτικά, στα όρια με το δήμο Δράμας η Ελατιά. Στις πλαγιές των βουνών σχηματίζονται αρκετοί χείμαροι που ενώνονται σε μεγάλους παραποτάμους του Νέστου, σχηματίζοντας εντυπωσιακούς καταρράκτες.
Δημοτικές Ενότητες και οικισμοί
Ο Δήμος Παρανεστίου αποτελείται από 2 «δημοτικές ενότητες», οι οποίες αντιστοιχούν στους 2 συνενωμένους δήμους. Κάθε δημοτική ενότητα διαιρείται σε «κοινότητες», οι οποίες αντιστοιχούν στα διαμερίσματα των καταργηθέντων ΟΤΑ. Οι σημερινές κοινότητες του Δήμου, ήταν αυτόνομες κοινότητες και δήμοι πριν την εφαρμογή του προγράμματος Καποδίστρια.
Δημοτική Ενότητα Παρανεστίου
Η δημοτική ενότητα Παρανεστίου αποτελούσε ολόκληρο τον δήμο πριν τη συνένωση με το πρόγραμμα Καλλικράτης. Πρόκειται για ημιορεινή περιοχή που καταλαμβάνει έκταση 788.394 στρεμμάτων. Έχει (πραγματικό) πληθυσμό 1.646 κατοίκους, οι περισσότεροι πρόσφυγες του 1922 από τον Πόντο και τη Μικρά Ασία. Κάτοικοι της περιοχής της περιοχής συμμετείχαν στους αγώνες για τη Μακεδονία κατά την περίοδο του Μακεδονικού Αγώνα. Αξιόλογοι Μακεδονομάχοι ήταν ο Αλέξανδρος Σαράφης από την Οξυά Σίλλης και ο Δημήτριος Γκουζίμπας από το Μεσοχώρι.
Περιλαμβάνονται οι παρακάτω κοινότητες και οικισμοί:
Κοινότητα Παρανεστίου
Κοινότητα Θολού
Κοινότητα Σίλης
Δημοτική Ενότητα Νικηφόρου
Ο πρώην δήμος και νυν δημοτική ενότητα Νικηφόρου έχει (πραγματικό) πληθυσμό 4.279 κατοίκους. Έδρα του πρώην δήμου ήταν ο Νικηφόρος.
Περιλαμβάνονται οι παρακάτω κοινότητες και οικισμοί:
Κοινότητα Νικηφόρου
Κοινότητα Αδριανής
Κοινότητα Άνω Πυξαρίου
Κοινότητα Πλατανιάς
Κοινότητα Πλατανόβρυσης
Κοινότητα Πτελέας Πλατανιάς
Κοινότητα Υψηλής Ράχης
Αξιοθέατα
Καταρράκτες
* ο Α΄ καταρράκτης της Αγίας Βαρβάρας, κοντά στα Διπόταμα, στην κοιλάδα του Αρκουδορέματος με ύψος πάνω από 15 μ. Τα νερά του σχηματίζουν μια μικρή λίμνη και ο ευρύτερος χώρος έχει διαμορφωθεί ως χώρος αναψυχής από το Δασαρχείο.
* ο καταρράκτης Τραχωνίου – Διποτάμων, 15 χλμ. βόρεια από το Τραχώνι στο Αρκουδόρρεμα, με ύψος 40 μ. Θεωρείται ο μεγαλύτερος καταρράκτης των Βαλκανίων.
* ο καταρράκτης του Σκοτεινού ρέματος, 2χλμ. νότια του Μεγάλου Λιβαδιού
* ο καταρράκτης του Λεπίδα, με 35μ. ύψος, 7χλμ. από τα Διπόταμα προς το Δάσος του Λεπίδα
* ο Α΄ καταρράκτης του Αχλαδορρέματος, στο Παρθένο δάσος του Φρακτού, ύψους 7μ.
* ο Β΄ καταρράκτης του Αχλαδορρέματος, στο Παρθένο δάσος του Φρακτού, ύψους 13μ.
* ο Γ΄ καταρράκτης του Αχλαδορρέματος, στο Παρθένο δάσος του Φρακτού, ύψους 70μ.
* ο Δ΄ καταρράκτης του Αχλαδορρέματος, στο Παρθένο δάσος του Φρακτού, ύψους 40μ. (εποχιακός)
* ο Ε΄ καταρράκτης του Αχλαδορρέματος, στο Παρθένο δάσος του Φρακτού, ύψους 70μ. (εποχιακός)
Γεφύρια
* το γεφύρι της Κρήνης
* το γεφύρι της Πρασινάδας κάτω από το μοναστήρι της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος
* το γεφύρι της Πεύκης στην περιοχή Ζαρκαδιάς στο Φαρασινό
* το γεφύρι του Πεχάν στο ρέμα Θερμιών
* τα γεφύρια του Στραβορρέματος (πέντε γεφύρια)
* τα γεφύρια του Φαρασινού (τρία γεφύρια)
* το μονότοξο γεφύρι του Τσουκαλιού, της περιοχής Διποτάμων
* τα γεφύρια του Τραχωνίου, στον ακατοίκητο Μαχαλά και στον Κάτω Μαχαλά
* το μονότοξο γεφύρι του Αρκουδορέματος (θεωρείται το μεγαλύτερο του είδους του στην Ανατολική Μακεδονία)
